|
O Eljaszu
Eljasz-Radzikowski
Walery (12 IX 1840, lub 1841, Kraków - 22 III 1905 tamże). Malarz i
grafik, autor przewodników tatrzańskich, wytrwały popularyzator Tatr i
Zakopanego, wybitny działacz Towarzystwa Tatrzańskiego. Studiował w krakowskiej SSP 1856-62 (głównie u
Władysława Łuszczkiewicza) i w Monachium 1862-65.
Na pierwszej wycieczce górskiej był w 1860:
przez Zawoje na Babią Górę, m.in. z Aleksandrem Kotsisem. W Zakopanem i
Tatrach był po raz pierwszy w 1861 i odtąd prawie corocznie, m.in. w
1866 z Józefem Ignacym Kraszewskim. Był pierwszym „gościem” (turystą
czy letnikiem), który w Zakopanem zbudował sobie dom: w 1877-78 przy
Krupówkach, wg projektu swego brata (nie syna!) Stanisława. Po
sprzedaniu w 1881 tego małego domku postawił w 1881-83 dom piętrowy
(„Eljaszówka") przy ul. Stara Polana.
Był zamiłowanym i wytrwałym turystą. Poznał prawie
wszystkie w jego czasach zwiedzane szczyty i przełęcze tatrzańskie, i
to w latach, kiedy nie były jeszcze często odwiedzane, np. Świnica (po
raz pierwszy w 1868, było to dopiero III wejście na ten szczyt), Lodowy
Szczyt (1873, IX wejście), Gerlach (1875).
Już od 1861 rysował i malował widoki tatrzańskie
i typy góralskie, a także prowadził zapiski. Z książek ukazał się najpierw jego „Ilustrowany przewodnik do Tatr,
Pienin i Szczawnic” (1870), który miał pięć dalszych wydań,
ulepszonych i rozszerzonych (1886, 1891, 1896, 1900). Przewodnik
ten, chociaż w ostatnich swych wydaniach nie we wszystkim nadążał za
szybkim rozwojem ówczesnej turystyki, był przez blisko pół wieku
bardzo popularny, odgrywając doniosłą rolę w budzeniu zamiłowania do
wycieczek w Tatry i na Podtatrze i przyczyniając się wydatnie do
spopularyzowania Zakopanego i góralszczyzny w społeczeństwie polskim.
Walery Eljasz-Radzikowski należy do osób najbardziej zasłużonych w
rozwoju polskiej turystyki tatrzańskiej i rozwoju Zakopanego. W piśmiennictwie
tatrzańskim zajmuje jedno z czołowych miejsc. Jego twórczość
graficzna i malarska odegrała niegdyś doniosłą rolę w popularyzowaniu
tak mało wówczas znanych Tatr i Zakopanego, a dzisiaj stanowi niezwykle
cenny materiał dokumentalny. Do „legendarnych" postaci tatrzańskich
- Stolarczyka, Chałubińskiego, Sabały, Klimka Bachledy - trzeba dołączyć
również i postać Walerego Eljasza-Radzikowskiego.
|
|
Kilka słów

O żywności 
Ubranie
i inne rzeczy 
Sposób
zwiedzania gór 
Przewodnictwo 
Droga
do Tatr 
Zakopane 
Góry
O Eljaszu 
Grafiki Eljasza 
wyjście

|