O Eljaszu

      Eljasz-Radzikowski Walery (12 IX 1840, lub 1841, Kraków - 22 III 1905 tamże). Malarz i grafik, autor przewodników tatrzańskich, wytrwały popularyzator Tatr i Zakopanego, wybitny działacz Towarzystwa Tatrzańskiego. Studiował w krakowskiej SSP 1856-62 (głównie u Władysława Łuszczkiewicza) i w Monachium 1862-65.
     Na pierwszej wycieczce górskiej był w 1860: przez Zawoje na Babią Górę, m.in. z Aleksandrem Kotsisem. W Zakopanem i Tatrach był po raz pierwszy w 1861 i odtąd prawie corocznie, m.in. w 1866 z Józefem Ignacym Kraszewskim. Był pierwszym „gościem” (turystą czy letnikiem), który w Zakopanem zbudował sobie dom: w 1877-78 przy Krupówkach, wg projektu swego brata (nie syna!) Stanisława. Po sprzedaniu w 1881 tego małego domku postawił w 1881-83 dom piętrowy („Eljaszówka") przy ul. Stara Polana.
    Był zamiłowanym i wytrwałym turystą. Poznał prawie wszystkie w jego czasach zwiedzane szczyty i przełęcze tatrzańskie, i to w latach, kiedy nie były jeszcze często odwiedzane, np. Świnica (po raz pierwszy w 1868, było to dopiero III wejście na ten szczyt), Lodowy Szczyt (1873, IX wejście), Gerlach (1875).
     Już od 1861 rysował i malował widoki tatrzańskie i typy góralskie, a także prowadził zapiski. Z książek ukazał się najpierw jego „Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic” (1870), który miał pięć dalszych wydań, ulepszonych i rozszerzonych (1886, 1891, 1896, 1900). Przewodnik ten, chociaż w ostatnich swych wydaniach nie we wszystkim nadążał za szybkim rozwojem ówczesnej turystyki, był przez blisko pół wieku bardzo popularny, odgrywając doniosłą rolę w budzeniu zamiłowania do wycieczek w Tatry i na Podtatrze i przyczyniając się wydatnie do spopularyzowania Zakopanego i góralszczyzny w społeczeństwie polskim. 
     Walery Eljasz-Radzikowski należy do osób najbardziej zasłużonych w rozwoju polskiej turystyki tatrzańskiej i rozwoju Zakopanego. W piśmiennictwie tatrzańskim zajmuje jedno z czołowych miejsc. Jego twórczość graficzna i malarska odegrała niegdyś doniosłą rolę w popularyzowaniu tak mało wówczas znanych Tatr i Zakopanego, a dzisiaj stanowi niezwykle cenny materiał dokumentalny. Do „legendarnych" postaci tatrzańskich - Stolarczyka, Chałubińskiego, Sabały, Klimka Bachledy - trzeba dołączyć również i postać Walerego Eljasza-Radzikowskiego.

 

 

 Kilka słów
  O żywności
  Ubranie i inne rzeczy
  Sposób zwiedzania gór
  Przewodnictwo
  Droga do Tatr
  Zakopane
  Góry
  O Eljaszu
 Grafiki Eljasza
wyjście